Music
گەشتە نائینگلیزییەکان دەگەنە ٣٠٪ لە کاتێکدا میوزیکژەنەکان ڕووبەڕووی پاشگەزبوونەوەی پارەدانەکانی مۆڵەتی AI دەبنەوە
گەشتە جیهانییەکانی زیاتر بەرەو فرەزمانی دەچن، بەڵام گەشەکردنی ژیریی دەستکرد (AI) ناکۆکیی نوێی لەسەر ئەوە دروست کردووە کە کێ بەشدار دەبێت لە داهاتی پیشەسازیی میوزیکدا.
کۆمپانیای Live Nation دەڵێت ئەو هونەرمەندانەی بە زمانی ئینگلیزی قسە ناکەن ئێستا ٣٠٪ی ٥٠ گەورەترین گەشتە هونەرییەکان (Tours) پێکدەهێنن—کە ئەمە بەراورد بە ٨٪ی بەر لە پەتای کۆرۆنا گەشەی کردووە. لە هەمان کاتدا، یەکێتیی میوزیکژەنانی ئەمریکی (AFM) سکاڵایەکی دادگایی دەستپێکردووە و تێیدا ئاماژە دەکات کە کۆمپانیاکانی Universal Music، Warner Records و Atlantic Recording مۆڵەتی بەکارهێنانی ئەو تۆمارانەیان داوەتە سیستمەکانی AIی بازرگانی کە میوزیکژەنانی ئەندامی یەکێتییەکەیان تێدا بەشداربوون، بێ ئەوەی پارەی پێویست یان ئاگادارکردنەوەی شایستە دابین بکەن.
ئەم پێشهاتانە پێکەوە دوو گۆڕانکاریی گرنگ ڕوون دەکەنەوە: هونەرمەندانی زمانە هەرێمییەکان توانایەکی گەورەتری گەشتی نێودەوڵەتییان هەیە، هەروەها دەبێت گرێبەستەکانی میوزیک بە ڕوونی ڕوونی بکەنەوە کە داهاتی AI چۆن دابەش دەکرێت.
پوختەی پێشهاتە سەرەکییەکان
پێشهاتزانیاریی ڕاگەیەندراوبۆچی گرنگەگەشەی گەشتە نائینگلیزییەکانبەرهەمە نائینگلیزییەکان ٣٠٪ی ٥٠ گەورەترین گەشتەکانی Live Nation پێکدەهێننداواکاریی نێودەوڵەتی ئیتر تەنها لەسەر هونەرمەندانی زمانی ئینگلیزی سنووردار نییەژێرخانی ئاریناکان٤٧ لە کۆی ٧٥ بازاڕی سەرەکیی گەشتە نێودەوڵەتییەکان کێشەی نەبوونی ژێرخانی ئارینای بەرفراوان و هاوچەرخیان هەیەبەردەستبوونی هۆڵەکان دەتوانێت دیاری بکات کە بازرگانیی میوزیکی زیندوو لە کوێدا گەشە دەکاتسکاڵای AFMیەکێتییەکە ئیدعا دەکات کاتێک تۆمارەکان بۆ AI مۆڵەت دراون، پارە نەدراوەتە میوزیکژەنەکان و ئاگادار نەکراونەتەوەداهاتی مۆڵەتی AI ڕەنگە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی نەگاتە دەست ئەنجامدەرانبارودۆخی یاسایی ئێستاکۆمپانیاکان داوای ڕەتکردنەوەی سکاڵاکەیان کردووە، بەڵام دادگا بڕیاری کۆتایی نەداوەئیدعاکان هێشتا وەک ناکۆکی ماونەتەوە
گەشتە نائینگلیزییەکان چەندە گەشەیان کردووە؟
بەپێی وتەی بەرپرسی دارایی کۆمپانیای Live Nation، جو بێرچتۆڵد (Joe Berchtold)، هونەرمەندە نائینگلیزییەکان ئێستا نزیکەی ٣٠٪ی ٥٠ گەورەترین گەشتەکانی Live Nation پێکدەهێنن.
بەر لە پەتای کۆرۆنا (COVID-19)، ئەم ژمارەیە نزیکەی ٨٪ بوو. ئەمەش واتە پشکی ڕاگەیەندراو نزیکەی چوار ئەوەندە گەشەی کردووە.
بێرچتۆڵد ئەم ژمارانەی لە میانی کۆنفرانسی Communacopia و تەکنەلۆژیای Goldman Sachs لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦دا پێشکەش کرد. ئەم ئامارانە دواتر لەلایەن Digital Music News ڕاگەیەندران.
ئەم داتایانە ڕەنگدانەوەی گەشەی نێودەوڵەتیی شێواز و کلتورە میوزیکییەکانن، لەوانە:
- K-pop
- لاتین و ڕێگێتۆن (Reggaeton)
- میوزیکی هەرێمیی مەکسیكی
- Afrobeats
- میوزیکی کانتری (Country) لە دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
- شێوازەکانی تری زمانە هەرێمی و ناوخۆییەکانئەم ژمارانە لەلایەن خودی کۆمپانیاکەوە ڕاگەیەندراون نەک ئامارێکی پشکنیندراوی سەربەخۆی سەرانسەری پیشەسازیی کۆنسێرتەکان.
بۆچی هونەرمەندە نائینگلیزییەکان جەماوەرێکی زیاتر ڕادەکێشن؟
خزمەتگوزارییەکانی ستریمینگ و سەکۆ کۆمەڵایەتییەکان ڕێگە بە هونەرمەندان دەدەن جەماوەر لە دەرەوەی وڵاتی خۆیان دروست بڕەخسێنن بێ ئەوەی پێویست بکات سەرەتا لە بازاڕە ئینگلیزییەکاندا سەرکەوتن بەدەستبهێنن.
هونەرمەندێک دەکرێت لە چەندین شاری جیاوازدا پشتیوانی کۆبووەوەی گوێگرانی هەبێت. ئەگەر بە جیا سەیر بکرێن، ڕەنگە ئەم جەماوەرە بچووک دەربکەون، بەڵام پێکەوە دەتوانن پشتیوانی لە کۆنسێرتە نێودەوڵەتییەکان یان گەشتە هەرێمییەکان بکەن.
کۆمەڵگەکانی دیاسپۆڕا (ڕەوەند) بەتایبەتی گرنگن. هونەرمەندێکی زمانی هەرێمی دەکرێت داواکارییەکی بەهێزی لەسەر بێت لە شارەکانی وەک لەندەن، بەرلین، ستۆکهۆڵم، تۆرۆنتۆ، لۆس ئەنجلۆس یان سیدنی، بەبێ ئەوەی پەخشی بەرفراوانی لە ڕادیۆدا هەبێت.
بۆ هونەرمەند و تۆمارگە (Label) کوردەکان، وانەکە ئەوەیە کە زمان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی ڕێگری لە گەشتی نێودەوڵەتی ناکات. بەڵام ناوداری لە سەکۆکانی ستریمینگ بە تەنها بەس نییە. گەشەسەندنی سەرکەوتووانە پێویستی بەم خاڵانەش هەیە:
- داتای باوەڕپێکراوی شوێنی هەواداران
- ڕێکخەرانی (Promoters) ناوخۆیی گونجاو
- دەستنیشانکردنی واقیعییانەی هۆڵەکان
- بازاڕگەریی بەهێز بۆ دیاسپۆڕا
- زانیاری لەسەر نرخی بلیتی ناوخۆیی
- پلاندانان بۆ ڤیزە و گەشتکردن
- کەمپینی هەماهەنگکراوی بڵاوکردنەوە و گەشتکردن
بۆچی Live Nation ئارینای نێودەوڵەتیی زیاتری دەوێت؟
کۆمپانیای Live Nation خەمڵاندنی کردووە کە ٤٧ لە کۆی ٧٥ گەورەترین بازاڕەکانی گەشتی نێودەوڵەتی کێشەی نەبوونی ژێرخانی ئارینای هاوچەرخ و بەشکردوویان هەیە.
ئەو شارانەی لە گفتوگۆکەدا ئاماژەیان پێکرا بریتی بوون لە: ئەستەمبوڵ، ڕۆما، فرانکفۆرت، سیئۆل، توکیۆ، مانیلا، ساۆ پاولۆ، ڕیۆ دی ژانێرۆ و لیما.
کۆمپانیاکە گەشەپێدانی ئارینای نوێ لە سەرانسەری ئەورووپا، ئاسیا و ئەمریکای لاتین وەک سەرچاوەیەکی سەرەکیی گەشەی داهاتوو دەبینێت.
ئارینا هاوچەرخەکان دەتوانن بەرهەمهێنانی نێودەوڵەتیی گەورەتر ڕابکێشن چونکە قەبارەی گونجاو، سیستەمی سەکۆ، ئاسانکاریی گوێگران و ژێرخانی تەکنیکی پێشکەش دەکەن. نەبوونی هۆڵی گونجاو دەتوانێت لەخۆگرتنی شارێک لە گەشتێکدا دژوار یان گران بکات، سەرەڕای بوونی داواکاریی جەماوەر.
بەڵام گەشەکردن لەلایەن کۆمپانیا جیهانییەکانەوە دەشتوانێت چڕبوونەوە لە بازاڕی میوزیکی زیندوودا زیاتر بکات. ڕێکخەرە ناوخۆییەکان، هۆڵە سەربەخۆکان و فێستیواڵە هەرێمییەکان ڕەنگە ڕووبەڕووی کێبڕکێی بەهێزتر ببەنەوە لەسەر هونەرمەندان، بەروارەکان و سپۆنسەرشیپ.
سکاڵاکەی AFM لەسەر AI-Licensing چییە؟
یەکێتیی میوزیکژەنانی ئەمریکی (AFM) دادپەروەریی خۆی ڕاگەیاندووە دژی هەوڵەکانی Universal Music Group، Warner Records و Atlantic Recording Corporation بۆ ڕەتکردنەوەی سکاڵاکەیان.
یەکێتییەکە ئیدعا دەکات کە تۆمارەکانی دروستکراوی ئەندامەکانیان پێشکەش بە کۆمپانیاکانی AI کراون بۆ بەکارهێنانی بازرگانی، بێ ئەوەی پارەی پێویست یان ئاگادارکردنەوەی شایستە دابین بکرێت.
ئەم ناکۆکییە بەستراوەتەوە بە ڕێککەوتنەکانی مۆڵەتدان لەگەڵ سەکۆکانی AIی وەک Suno و Udio. کۆمپانیای Warner گەیشتە ڕێککەوتن لەگەڵ هەردوو کۆمپانیاکەدا، لە کاتێکدا Universal لەگەڵ Udio گەیشتە ڕێککەوتن.
یەکێتیی AFM دەڵێت میوزیکژەنەکانیان بەشدارییان لە ڕێککەوتنەکە یان داهاتی مۆڵەتەکاندا نەکردووە.
دادگا هێشتا بڕیاری نەداوە کە کۆمپانیاکانی تۆمارکردن پەیماننامەکانیان شکاندووە.
ماددەی "بەکارهێنانی نوێ" (New Use) چییە؟
کێشەکە لەسەر ماددەی 21(a)ی ڕێککەوتننامەی کاری تۆمارکردنی دەنگە لە نێوان یەکێتییەکە و کۆمپانیاکانی تۆمارکردندا.
ئەم بڕگەیە باس لە بەکارهێنانی تۆمارێکی ئامادەکراو دەکات بۆ مەبەستێک کە لە ڕێککەوتنەکەدا نەهاتووە.
یەکێتیی AFM دەڵێت پێشکەشکردنی تۆمارەکان بە سیستمەکانی AIی بازرگانی بە بەکارهێنانی نوێ دادەنرێت و دەبێت پابەندبوونی دانی پارە و ئاگادارکردنەوە لەخۆبگرێت.
کۆمپانیای Universal ئیدعای ئەوە دەکات کە ئەم بڕگەیە ڕێژەیەکی سەربەخۆی پارەدان دیاری ناکات. بەپێی ئەو شیکردنەوەیە، پارەدان بەستراوەتەوە بە ڕێککەوتنێکی جیاوازی AFM بۆ جۆری بەکارهێنانی نوێ—لە کاتێکدا ئێستا هیچ ڕێککەوتنێکی تایبەت ڕێژەیەکی بۆ AI دیاری نەکردووە.
یەکێتییەکە وەڵام دەداتەوە کە شیکردنەوەکەی تێراوە بۆ ئەوەی کەیسەکە بەردەوام بێت و مەرجی ئاگادارکردنەوە دەتوانێت سەربەخۆ لە ڕێژەی تایبەتی AI بونیادی هەبێت.
بۆچی ئەم کەیسە کاریگەری لەسەر گشتیی پیشەسازیی میوزیک دەبێت؟
ڕێککەوتنەکانی مۆڵەتی AI دەتوانن داهات بۆ ئەو کۆمپانیایانە دروست بکەن کە کۆنتڕۆڵی تۆمارە سەرەکییەکان (Master) یان مافەکانی وەشاندن دەکەن. بەڵام خاوەندارێتیی ئەم مافانە مەرج نییە پابەندبوونە گرێبەستییەکان بەرامبەر هونەرمەندان شیکار بکات.
تۆمارێک دەکرێت چەندین لایەن لەخۆبگرێت:
- خاوەنی ماستەر (Master Owner)
- هونەرمەندی دیار (Featured Artist)
- میوزیکژەنانی بەشدار لە تۆمارکردندا (Session Musicians)
- بەرهەمهێنەران (Producers)
- ئاوازدانەران (Songwriters)
- وەشێنەرانی میوزیک (Music Publishers)
- یەکێتییەکان یان ڕێکخراوەکانی کوکردنەوەی مافدەکرێت مافی گرێبەستیی هەر لایەنێک جیاواز بێت. ئەگەر بەکارهێنانی AI بە ڕوونی دیاری نەکرا بێت، داهات دەکرێت بگەڕێتەوە بۆ یەک بەشداربوو بێ ئەوەی ئۆتۆماتیکی لەگەڵ ئەوانی تردا دابەش بکرێت.کەیسی AFM دەتوانێت کاریگەری لەسەر گفتوگۆکانی داهاتوو دروست بکات لەسەر:
- مۆڵەتەکانی ڕاهێنانی AI
- داهاتی ڕێککەوتنەکان
- ڕەزامەندیی هونەرمەند و ئەنجامدەران
- ژمێرکارییەکانی پارەدان
- مەرجەکانی ئاگادارکردنەوە
- بەرهەمە دروستکراو و وەرگیراوەکان (Synthetic/Derivative)
- مافەکانی پشکنین و ڕاپۆرتدان
- پاشەکشێ لە ڕەزامەندیی پێشتر دراو
دەبێت هونەرمەندان، تۆمارگەکان و بەرهەمهێنەران چی بکەن؟
گرێبەستەکانی میوزیک دەبێت مافەکانی AI دیاری بکەن بەر لەوەی کاتالۆگێک مۆڵەتی پێبدرێت یان باربکرێت بۆ سیستمێکی دروستکەر (Generative).
پرسیارە گرنگەکان بریتیین لە:
- ئایا دەکرێت تۆمار یان ئاوازەکە بۆ ڕاهێنانی مۆدێلێکی AI بەکاربهێنرێت؟
- کێ دەسەڵاتی پەسەندکردنی ئەو بەکارهێنانیەی هەیە؟
- ئایا ڕەزامەندی پێشوەختەیە (Opt-in) یان ئۆتۆماتیکییە؟
- ئایا هونەرمەند دەتوانێت دواتر ڕەزامەندییەکەی بکشێنێتەوە؟
- قەرەبووکردنەوە چۆن ژمارەی بۆ دەکرێت؟
- ئایا ئەنجامدەران و میوزیکژەنانی بەشدار پشکێک وەردەگرن؟
- ئایا مۆڵەتەکە تەنها ڕاهێنان دەگرێتەوە یان بەرهەمە دروستکراوەکانیش؟
- چی زانیارییەکی ڕاپۆرتدان و پشکنین دەبێت دابین بکرێت؟
- ئایا دەنگ، ناو یان کەسایەتیی هونەرمەند دەکرێت هاوشێوە بکرێت (Simulated)؟
- داهاتی AI چۆن لە ڕاپۆرتی مافی کۆپیکردندا (Royalty) دەردەکەوێت؟تۆمارگەکان دەبێت ناوەڕۆکی تەواوی بەشداربووان، تۆماری دانیشتنەکان، گرێبەستەکان و داتای مافەکان بپارێزن. بەبێ بەڵگەنامەی ڕاست دروست، دیاریکردنی هەموو ئەو کەسانەی شایستەی پارەدانن قورستر دەبێت.
ئەم پێشهاتانە چی دەگەیەنن بۆ هونەرمەندە هەرێمییەکان؟
ئامارەکانی گەشتکردن دەرفەتێکی ئەرێنی دەڕەخسێنن: ناسنامەی هەرێمی و زمانی ناوخۆیی دەتوانن ببنە تایبەتمەندیی نێودەوڵەتی کاتێک هونەرمەند گوێگرێکی وەفادار و پێوانەکراو دروست دەکات.
ناکۆکییەکانی AI ئاگادارییەک دەدەن: گەشەی بازرگانی گەرەنتی ناکات کە هەر ئەفەرێنەر یان ئەنجامدەرێک دادپەروەرانە بەشدار بێت لە داهاتەکەدا.
بۆیە هونەرمەندە هەرێمییەکان و تۆمارگە سەربەخۆکان دەبێت ویستی نێودەوڵەتی لەگەڵ بەڕێوەبردنی ووردی مافەکاندا یەکبخەن. داتای گوێگران دەتوانێت دیاری بکات لە کوێ گەشت بکەن، لە کاتێکدا گرێبەستە ڕاستەقینەکان دەتوانن داهاتی تۆمارەکان بپارێزن.
پرسیارە دووبارەبووەکان (FAQ)
- ئایا ٣٠٪ی هەموو گەشتەکانی جیهان ئێستا نائینگلیزین؟نەخێر. ئامارەکە تایبەتە بە ٥٠ گەورەترین گەشتەکانی Live Nation بەپێی وتەی بەرپرسی دارایی کۆمپانیاکە.
- ڕێژەی ڕاگەیەندراو بەر لە پەتاکە چەند بوو؟نزیکەی ٨٪ی گەورەترین گەشتەکانی Live Nation بەر لە پەتاکە هونەرمەندانی نائینگلیزییان تێدابوو.
- Live Nation کام هەرێمانە بە گرنگ دەزانێت بۆ گەشەپێدانی ئاریناکان؟کۆمپانیاکە ئاماژەی بە دەرفەتەکانی سەرانسەری ئەورووپا، ئاسیا و ئەمریکای لاتین کرد.
- ئایا AFM سکاڵاکەی بردۆتەوە؟نەخێر. کەیسەکە لە گەشەکردندایە و دادگا بڕیاری کۆتایی لەسەر ئیدعاکانی یەکێتییەکە نەداوە.
- ئایا Sony Music بەشدارە لەم کەیسەی AFMدا؟نەخێر. Sony Music بەشدار یان داواکراو نییە لەم سکاڵایەدا.
- ئایا میوزیکژەنەکان بە ئۆتۆماتیکی بەشێک لە ڕێککەوتنی مۆڵەتی AI وەردەگرن؟مەرج نییە. پارەدان بەستراوەتەوە بە خاوەندارێتی، ڕێککەوتنە بەکۆمەڵەکان و گرێبەستە تاکەکەسییەکان. مافەکانی AI و دابەشکردنی داهات دەبێت بە ڕوونی بگوترێت.
ئەنجام
ئابووریی جیهانیی میوزیک فراوانتر دەبێت لە بازاڕە ئینگلیزییە نەریتییەکان، و دەرفەتی نوێی گەشتکردن دروست دەکات بۆ ئەو هونەرمەندانەی جەماوەرێکی بەهێزی هەرێمی و دیاسپۆڕایان هەیە.
لە هەمان کاتدا، سکاڵاکەی AFM نیشانی دەدات کە داهاتی نوێی AI دەتوانێت ناکۆکی دروست بکات کاتێک ڕێککەوتنەکان بە ڕوونی ڕەزامەندی، پارەدان و ڕاپۆرتدان دیاری ناکەن.
قۆناغی داهاتووی گەشەی پیشەسازیی میوزیک بۆیە بەستراوەتەوە بە دوو شتەوە: ژێرخانی نێودەوڵەتیی باشتر بۆ نمایشی زیندوو و پاراستنی بەهێزتری گرێبەستەکان بۆ هەموو ئەوانەی بەرهەمەکانیان بەشدارە لە میوزیکی تۆمارکراودا.
