Music
مێراتا موزیکێ و گوهۆڕینێن پیشەسازیی: ناسیاربوونا سازا کوردی و ههڤپهیمانا Pukkelpop ya Live Nation
پيشەسازیيا موزیکێ یا جیهانی بەردەوامە ل سەر گەشەکرنێ ب رێکا دوو گۆتۆبێژێن گرنگ: پاراستنا مێراتا کەلتووری و گۆهۆڕینا سازیا کارێ موزیکا زیندە.
د موزیکا کوردی دا، گۆتۆبێژێن ل دور سازێ سەرنجێ دئێخنە سەر ناساندنا کەلتووری، پاراستن و گرنگییا ددانپێدانێ ب نەریتێن پەیوەندیدار ب ناسناما موزیکا کوردی ڤە.
د هەمان دەم دا، پەسەندکرنا بەلجیکا بۆ تێوەگلا کۆمپانیایا Live Nation دگەل Pukkelpop ڕووخسارەکێ دی یێ پيشەسازیيا موزیکێ دیار دکەت: چاوان دەستهەلاتدار چارەسەرییا گوهۆڕینێن خاوەندارێتیێ دکەن د دەمەکی دا کو سەربەخۆیییا کارکردنێ همبێز دکەن.
سازا کوردی و گرنگییا پاراستنا مێراتا موزیکی
ساز ئامێرەکێ تەلیی یێ کەلتووری یێ ستوون درێژە یی کو رۆلەکێ گرنگ ل سەرانسەری نەریتێن جوداجودا ل ڕۆژهەڵاتا ناڤین، د ناڤ دا موزیکا کوردی، لێ یاری کریە.
بۆ موزیکژەن و رێکخراوێن کەلتووری یێن کوردی، ئامێرێن وەکی ساز و تەمبوورێ بێتر ژ ئامێرێن موزیکی نوینەراتییا پێکئینان دکەن. ئەڤە د پەیوەندیدارن ب چیڕۆکگۆتنێ، نەریتێن دەمکی و پاراستنا بیرەوەرییا کەلتووری ل سەرانسەری نەوەیان. موزیکا کوردی د مێژوویێ دا ل رێیا ستران، هەلبەست و نمایشێن کەلتووری ڤە بۆ جڤاکان هاتییە ڤەگوهاستن. (Wikipedia)
بۆچی گۆتۆبێژ ل سەر ساز و ناسناما کەلتووری یا کوردی هەنە؟
گۆتۆبێژا ل دور سازێ پەیوەندیدارە ب گۆتۆبێژەکا بەرفرەهـ تۆرە یا ناساندن و نوینەراتییا کەلتووری.
هندەک دەنگێن کەلتووری یێن کوردی ئارگۆمێنت دکەن کو نەریت و ئامێرێن موزیکی یێن کوردی دەما ل قادا نێڤدەولەتی دکەڤنە پێشکێشکردن، هەردەم ناساندنەکا دروست وەرنەگرتییە. ئەڤە ترسان دئێخنە بەر چاڤ کو ڕەگەزێن کەلتووری کارن کارۆباران ژ جڤاکێن خوە یێن ڕەسەن بێنە جوداکرن یان بێی ددانپێدان ب پەیوەندییێن وان یێن مێژووی بێنە پێشکێشکردن.
گۆتارا ئەکادیمیا هەلبژارتەیێن کوردی ل سەر دیوانا ساز ئەڤ ترسان گۆتۆبێژ دکەت، و سەرنجێ دئێخیتە سەر پاراستنا کەلتووری و گرنگییا ناساندنا پشکدارییێن کوردی د موزیکێ و ئامێرێن کەلتووری دا.
تێکەلکرنا کەلتووری (Cultural Appropriation) د موزیکێ دا چییە؟
گۆتۆبێژێن ل سەر تێکەلکرنا کەلتووری د موزیکێ دا ب گشتی سەرنجێ دئێخنە سەر رەوشێن کو ڕەگەزێن ژ جڤاکەکێ دکەڤنە گرۆتن، بازرگانیکرن یان بێی ناساندنەکا گونجای بۆ سەرچاوەیێن وان بێنە نوینەراتی کرن.
ئەڤە دکەت ئەڤان بگرژیت:
- ئامێرێن کەلتووری.
- ئاوازێن موزیکی.
- سترانێن فۆلکلۆری.
- زمان و گۆتنێن سترانان.
- نیشانێن کەلتووری یێن پەیوەندیدار ب دەربڕینا هونەری.لەلایەکێ دی ڤە، موزیکێ هەردەم ب رێکا ئالوگۆڕا کەلتووری گەشە کریە. گەلەک ئامێر و نەریتێن موزیکی ل سەرانسەری هەرێمان گەشت کرینە و ب دەمی رە کاریگەری ل سەر جڤاکێن جودا کرینە.مژارا سەرەکی بۆ گەلەک جڤاکێن کەلتووری ئەوە کو piştrast bin کو ئەڤ نەریتە ب رەنگەکێ دروست بێنە نوینەراتی کرن و جڤاکێن پەیوەندیدار ب وان ڤە ناساندنێ وەرگرن.
بۆچی پاراستنا مێراتا موزیکی یا کوردی گرنگە؟
پاراستنا مێراتا موزیکی هاریکاریا پاراستنا پەیوەندیا د ناڤبەرا نەریتێن مێژووی و نەوەیێن داهاتوو دکەت.
- بەلگەکرنا زانینێن کەلتووری: تۆمارکرنا نمایشێن کەلتووری و پاراستنا زانیارییان ل سەر ئامێران هاریکارە کو زانینێن کەلتووری نەکەونە ژ دەست.
- پشتیڤانیا موزیکژەنێن کوردی: ئاڤاکرنا دەرفەتان بۆ موزیکژەنێن کوردی رێ ددەت دەنگ و ئامێرێن کەلتووری د ژینگەهێن موزیکا نووژەن دا بەردەوام ببن ل گەشەکرنێ.
- باشترکرنا ناساندنا کەلتووری: تێکڤەگرتنا دروست هاریکاریا گوێداران دکەت کو سەرچاوە و مێژووا ل پشت نەریتێن موزیکی تێبگەهن.
- ڤەگوهاستنا مێراتێ بۆ نەوەیێن داهاتوو: موزیکژەنێن گەنج رۆلەکێ گرنگ د هێلانا ئامێرێن کەلتووری ب زیندەیی و ناساندنا وان بۆ گوێدارێن نوو دگێڕن.
بەلجیکا پەیمانا Pukkelpop یا Live Nation دگەل پێڤەرێن سەربەخۆییێ پەسەند دکەت
دەستهەلاتا رکابەری یا بەلجیکا کڕینا Pukkelpop یا ژ لایێ Live Nation ڤە پەسەند کر پشتی کو پەیمانێن یاسایی یێن بندەست یێن بۆ پاراستنا سەربەخۆیییا کارکردنا فێستیڤاڵی هاتینە سەویرکرن، قەبوول کرین.
د دەمەکی دا کو Live Nation خاوەندارێتییا فەرمی دپارێزێت، پەیمان piştrast دکەت کو کارێن فێستیڤاڵی و سامانێن پەیوەندیدار دێ ژ لایێ رێکخراوەکە ڤە بێنە کۆنترۆڵکرن کو ب دامەزرێنەرێ Pukkelpop چۆکری مەحاسین ڤە گرێدای یە.
ئۆپەراتۆرێ سەربەخۆ دێ بەردەوام بیت ل کۆنترۆڵکرنا بڕیارێن سەرەکی، د ناڤ دا:
- دەستنیشانکرنا هونەرمەندان.
- بەرنامەسازیا فێستیڤاڵی.
- بهایێ بليتان.
- پەیوەندیێن دابینکەران.
- بڕیارێن جهی.
- رێڤەبرنا شیانێن جهی.پەیمان دێ بۆ ماوەی ١٠ سالان فعال بمینن، دگەل ئەگەرا درێژکرنەڤا پێنج سالی، د دەمەکی دا کو پابەندبوون دێ ژ لایێ متمانەپێکراوەکێ سەربەخۆ ڤە بێتە چاڤدێرکرن. (Wikipedia)
بۆچی بەلجیکایێ مامەلەیا Pukkelpop نرخاند؟
دەستهەلاتێن رکابەری ب گشتی کڕینێن مەزن یێن شاییێ دبینن دا بگەهنە وێ چەندێ کو گوهۆڕینێن خاوەندارێتیێ کاریگەرییێ لسەر رکابەری، هونەرمەند، دابینکەر یان گوێداران دکەن یان نە.
موزیکا زیندە بویە پشکەکا هر تره گرىنگتر یا ئابووریا موزیکا جیهانی، دگەل کۆمپانیایێن مەزن یێن کو د بوارێن وەکی فێستیڤاڵ، پێشئێخستن، فرۆتنا بليتان و خزمەتگوزارییێن هونەرمەندان دا پشکدارن.
دەما کڕینێن مەزن ڕوو ددەن، دەستهەلاتدار دکارن پرسێن وەکی ڤان بپشکێنن:
- ئایا رکابەرییا د ناڤبەرا فێستیڤاڵان دا دێ هاتە گوهۆڕین؟
- ئایا هونەرمەند دێ دەرفەتێن کێمتر هەبن؟
- ئایا دابینکەر یان گوێدار دێ گوهۆڕینان بینن؟
- ئایا بڕیاردانا سەربەخۆ دێ ل سەر کار بهێلیت؟د مژارا Pukkelpop دا، دەستهەلاتا رکابەری یا بەلجیکا پەیمان قەبوول کرینە کو مەرەما وان پاراستنا کۆنترۆلا سەربەخۆیا کارکردنێ یە.
ئەڤە بۆ داهاتوویێ فێستیڤاڵێن موزیکێ چ تە ڕامانە؟
پەیمان رەنگڤەدانا گۆتۆبێژەکا بەرفرەهـ تۆرە ل پیشەسازییا شاییێ دکەت: هاوسەنگکرنا وەبەرهێنانا جیهانی دگەل ناسناما خۆماڵی و بڕیاردانا سەربەخۆ یا هونەری.
گەلەک فێستیڤاڵێن سەرکەفتی ل سەر بەرنامەسازیا وان یا تایبەت، پەیوەندییێن جڤاکی و ناسناما کەلتووری هاتینە ئاڤاکرن.
پاراستنا سەربەخۆییێ د بوارێن وەکی دەستنیشانکرن و بەرنامەسازیێ دا رێ ددەت فێستیڤاڵ بەردەوام ببن ل سەر گەشەپێدانا ئاراستەیا خوە یا هونەری د دەمەکی دا کو ل ناڤ پێکهاتەیێن کارێن مەزنتر دا دتەڤگەڕن.
ئەڤ دوو گۆتۆبێژە چ ل سەر پیشەسازییا موزیکێ نیشان ددەن؟
هەرچەندە گۆتۆبێژا سازا کوردی و بڕیارا Pukkelpop بوارێن جودا یێن موزیکێ دگرن، لێ هەردوو پرسێن گرنگ ل سەر داهاتوویا پیشەسازیێ دیار دکەن:
- ناسناما کەلتووری: موزیکا کەلتووری و دەربڕینێن کەلتووری چاوان دکارن ناساندن و پاراستنەکا دروست وەرگرن؟
- پێکهاتەییا پیشەسازیێ: وەبەرهێنانا جیهانی چاوان دکارە بەردەوام بیت د دەمەکی دا کو سەربەخۆیی و جوداهی دپارێزێت؟هر کو موزیک هر تره جیهانی دبوو، هەم پاراستنا کەلتووری و هەم گەشەپێدانا بەرپرس یا پیشەسازیێ دمینن پشکێن گرنگ ژ پاراستنا داهاتوویا موزیکێ.
Art City بەدواداچوون بۆ گۆتۆبێژ و گەشەپێدانێن ناڤا موزیک، کەلتوور، مافێ نڤیسەران (copyright)، دابەشکرن و پیشەسازییێن ئافرێنەر ێن جیهانی دکەت.
